Riso i Hudson: poziomy rozwoju, RHETI i ich enneagram

Kim byli Don Riso i Russ Hudson?

Don Richard Riso był amerykańskim autorem, który stał się jednym z najbardziej wpływowych popularyzatorów systemu, a Russ Hudson był jego wieloletnim współautorem i partnerem badawczym.^[1] Razem założyli The Enneagram Institute, organizację, która nadal udostępnia ich kwestionariusze i szkoli nauczycieli w ich podejściu w ramach seminariów i szkoleń zawodowych.^[4]

Ich pierwsza duża książka, Personality Types, ukazała się w 1987 roku i przeniosła system, który do tej pory żył głównie na seminariach i w naukach o niewielkim zasięgu, do szerokiego grona czytelników.^[1] Późniejsze książki, przede wszystkim The Wisdom of the Enneagram z 1999 roku, utrwaliły podejście, które praktycy nazywają dziś zwykle enneagramem Riso i Hudsona.^[1]

Enneagram Riso Hudson: co dodali

Para ta nie wymyśliła dziewięciu typów, które sięgają przez Claudia Naranjo do Oscara Ichazo, jak opisuje artykuł historia enneagramu.^[1] Ich zasługą jest usystematyzowanie i spopularyzowanie systemu. Do ich wkładu należą poziomy rozwoju, szeroko przyjęty opis skrzydeł oraz przedstawienie linii jako kierunków stresu i rozwoju, czyli ujęcie, z którego korzysta nasz artykuł strzałki enneagramu.^[1][2]

Efektem jest wersja systemu ze spójnym wewnętrznym słownictwem. Gdy współczesne książki i strony mówią o zdrowym, przeciętnym i niezdrowym zakresie typu albo zapisują skrzydła jako 4w5 i 9w1, w większości posługują się językiem Riso i Hudsona.^[1]

Czym są poziomy rozwoju?

Poziomy rozwoju to główny pojęciowy wkład Riso: w obrębie każdego z dziewięciu typów ta sama motywacja może przejawiać się w różnym stopniu zdrowia.^[2] W standardowym ujęciu dziewięć poziomów każdego typu dzieli się na trzy zakresy: zdrowy, przeciętny i niezdrowy.^[2]

Ta idea ma znaczenie, bo odpowiada na częsty zarzut. Opisywanie typu wyłącznie przez jego przeciętne zachowania sprawia, że system wygląda jak pudełko stereotypów. Dzięki poziomom typ to motywacja, która na zdrowym końcu może wyrażać się swobodnie, w środku jest obronna i napędzana ego, a na dole niszcząca, przez cały czas pozostając tym samym typem.^[2] Typ nastawiony na osiągnięcia dobrze pokazuje tę różnicę: na zdrowym końcu ta sama motywacja daje prawdziwą doskonałość i nawyk wspierania rozwoju innych ludzi, w przeciętnym zakresie dryfuje w stronę dbania o wizerunek, a na niezdrowym końcu w stronę chodzenia na skróty dla statusu. Motywacja się nie zmieniła; zmienił się sposób jej wyrażania.^[2] Praktycy używają poziomów, żeby mówić o tym, gdzie ktoś obecnie się znajduje, a nasze strony typów z tego samego powodu korzystają z rozróżnienia na stan zdrowy i stan stresu.

Czym jest RHETI?

RHETI to skrót od Riso-Hudson Enneagram Type Indicator. To ich komercyjnie rozpowszechniany kwestionariusz samoopisowy, sprzedawany przez The Enneagram Institute, który ocenia wszystkie dziewięć typów i podaje najwyżej oceniony typ oraz skrzydło.^[3] Należy do najbardziej znanych płatnych testów enneagramu i był używany w wielu badaniach nad systemem.^[1]

To nie jest test, który robisz tutaj. Test na tej stronie to niezależne, darmowe narzędzie samoopisowe, które działa w całości w twojej przeglądarce, bez konta, i ma wskazać twój najbardziej prawdopodobny typ oraz bliskich kandydatów. Poznaj swój typ, a potem porównaj wynik z oboma skrzydłami enneagramu.

Jak każde narzędzie samoopisowe, RHETI dziedziczy ogólne ograniczenia tej formy: mierzy, jak opisujesz siebie dziś, a badacze pytali, na ile narzędzia typologiczne dają stałe wyniki przy powtórnym badaniu. Te otwarte pytania zebrano w artykule krytyka enneagramu i dotyczą one zarówno płatnych, jak i darmowych kwestionariuszy.

Jak Riso i Hudson zmienili enneagram?

Wyróżniają się trzy zmiany.^[1] Po pierwsze, zasięg: ich książki przeniosły system z ośrodków rekolekcyjnych do zwykłych księgarń, dlatego enneagram Riso i Hudsona to wersja, którą większość anglojęzycznych czytelników poznaje jako pierwszą. Po drugie, słownictwo: poziomy, zapis skrzydeł i odczytywanie linii jako kierunków stresu i rozwoju stały się wspólnym skrótem późniejszych autorów. Po trzecie, oparcie instytucjonalne: The Enneagram Institute dał nauczycielom ścieżkę szkoleniową, a systemowi trwały dom organizacyjny.^[4]

Czwartą zmianę łatwo przeoczyć: sprawili, że system dało się opisać w książce. Przed ich publikacjami nauka enneagramu oznaczała w dużej mierze szukanie nauczyciela; po nich zmotywowany czytelnik mógł poznać typy, skrzydła, poziomy i strzałki z jednego tomu i sprawdzić te idee na własnym doświadczeniu. Ta dostępność zaniosła system do gabinetów coachów, na warsztaty zespołowe i do szerokiego internetu, i to ona sprawia, że wersja, z którą większość ludzi styka się dziś, pochodzi od Riso i Hudsona, nawet jeśli nikt ich nie wymienia.

Para ta ukształtowała też oczekiwania co do tego, do czego system służy. W ich ujęciu enneagram jest mapą do obserwowania siebie i pracy nad sobą, a nie narzędziem do przyklejania etykiet; nazwa typu to punkt wyjścia do zauważania własnych wzorców, a nie wyrok w sprawie tego, kim jesteś.^[1]